﷽
وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ وَمَا يَعْقِلُهَا إِلَّا الْعَالِمُونَ
"İşte bunlar, insanlar için verdiğimiz misallerdir; onları ancak bilenler anlar."
— Ankebût 29:43
Aynı Türkçe kelimeye çevrilen iki mesel çoğu zaman aynı şeyi anlatmaz; her motif kendi bağlamında, kendi hikmetini taşır.
İLMÜ'L-EMSÂL · KUR'ÂN'IN BENZETME DİLİ
Mesel Atlası
Su, ışık, bitki, hayvan: her motif bir hikmet taşır
م
Motif Alanları
Kur'ân mesellerinin çekildiği 8 motif alanı, 50 motif. Bir alana dokun, Mesel Kataloğu'na filtreli geç.
Klasik Kaynaklar
el-Mâverdî
Emsâlü'l-Kurʾân
974–1058 (Basra)
Kurʾânî meseller üzerine erken dönem müstakil derlemelerden biri; her meselin yapısını, hikmetini ve retorik amacını tek tek çözümler.
ez-Zemahşerî
el-Keşşâf
1075–1144 (Harezm)
Meselin belâgat mimarisi (teşbih, temsil, istiare) üzerine klasik tefsirin zirvesi.
es-Süyûtî
el-İtkān fî Ulûmi'l-Kurʾân
1445–1505 (Kahire)
Emsâl bahsi (bölüm 66); meselin Kurʾân retoriği içindeki yerini konumlandırır.
er-Râzî
Mefâtîhu'l-Ğayb
1149–1209 (Rey)
Meselleri kelâmî hikmetle birleştiren tefsir; sivrisinek, örümcek gibi metaforların anlam katmanlarını açar.