Kur'an'da Sayılar

Kur'ân'da geçen sayılar ve her birinin neyin sayısı olduğu: altı gün, yedi sema, on iki pınar, kırk gece, üç yüz dokuz yıl, bin yıl, elli bin yıl, yüz bin kişi. Elli sayı altı grupta, elli altı kaynakla; miras kesirleri ile Kehf 18:25'in üç yüzü ve dokuz fazlası görselleştirilmiş. Harf veya kelime sayımından bir örüntü çıkarılmaz.

Kur'an'da Sayılar←
﷽

اِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ

"Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık."

— Kamer 54:49

Bu sayfa metinde geçen sayıları toplar ve her birinin neyin sayısı olduğunu gösterir. Harf ya da kelime sayımından bir örüntü çıkarmaz.

METİNDE GEÇEN SAYILAR

Kur'an'da Sayılar

Altı gün, yedi sema, on iki pınar, üç yüz dokuz yıl, elli bin yıl

BÜYÜKLÜK EKSENİ

Eksen birden yüz bine kadar, küçükten büyüğe sıralanır. Ölçüt şudur: âyetin lafzında verilen sayılar ve âyetin kendi açıkça söylediği toplamlar. Aynı sayıya bağlanan kalemler üst üste yığılır, böylece metinde tekrar eden sayılar görünür hâle gelir. Bir noktaya dokununca âyeti açılır. Yuvalar eşit aralıklıdır, yani aradaki mesafe sıra gösterir, oran göstermez.

1 · Bir · İhlâs 112:113 · Üç gün, üç gece · Âl-i İmrân 3:4136 · Altı gün · Hadîd 57:467 · Yedi sema · Talâk 65:127 · Yedi deniz · Lokman 31:277 · Cehennemin yedi kapısı · Hicr 15:447×38 · Arş'ı taşıyan sekiz · Hâkka 69:178 = 2+2+2+2 · Sekiz eş, ikişer ikişer · En'âm 6:1438×29 · Dokuz âyet · İsrâ 17:1019 · Dokuz elebaşı · Neml 27:489×210 · On gece · Fecr 89:23 + 7 = 10 · Üç gün, yedi gün, tam on · Bakara 2:19610 · On kat karşılık · En'âm 6:16010×311 · On bir yıldız · Yûsuf 12:41112 · On iki ay, dördü haram · Tevbe 9:3612 · On iki pınar · Bakara 2:6012 · On iki kabile · A'râf 7:16012 · On iki başkan · Mâide 5:1212×419 · On dokuz · Müddessir 74:301940 · Kırk gece · Bakara 2:5130 + 10 · Otuz gece, on gece daha · A'râf 7:14240×260 · Altmış yoksul · Mücâdele 58:46070 · Yetmiş adam · A'râf 7:15570 · Yetmiş kez bağışlanma dilesen · Tevbe 9:8070 · Yetmiş arşın zincir · Hâkka 69:3270×380 · Seksen değnek · Nûr 24:48099 · Doksan dokuz koyun · Sâd 38:2399100 · Yüz yıl ölü kalan adam · Bakara 2:259100 · Yüz değnek · Nûr 24:2100×21.000 · Bin yıl gibi bir gün · Hac 22:471.00050.000 · Elli bin yıl olan bir gün · Meâric 70:450.000100.000 · Yüz bin kişi · Sâffât 37:147100.000EN ÇOK TEKRAR EDEN: 4 KEZ

Eksende 32 kalem var. Dar ekranda eksen yana kaydırılır. A'râf 7:142'nin kırkı, Bakara 2:196'nın onu ve En'âm 6:143'ün sekizi eksene girer, çünkü toplamı âyet kendi söyler. Kehf 18:25'in üç yüz artı dokuzu, Ankebût 29:14'ün çıkarması ve Bakara 2:261'in çarpımı girmez. Kesirler, dağıtım kalıpları ve gramer biçimleri de tek bir nicelik noktası taşımaz; aşağıdaki gruplarda tam metinleriyle dururlar.

Yaratan ve yaratılış

Allah'ın birliği, göğün katları, yaratılışın günleri, meleklerin kanatları. Bu sayıların bir kısmı Kur'an'da tekrar tekrar, aynı kalıpla geçer.

1

Bir

İhlâs 112:1

قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ

De ki: O, Allah birdir.

Bakara 2:163 aynı sayıyı ilâh için kullanır: "İlâhınız bir tek Allah'tır."

Kur'an'da bir sayısı çoğu yerde Allah'ın birliğini anlatır ve orada bir vasıf bildirir. Sayma sayısı olarak da geçer, örneğin Sâd 38:23'te "bir tek koyun".

7

Yedi sema

Talâk 65:12

اَللّٰهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ وَمِنَ الْاَرْضِ مِثْلَهُنَّ

Allah, yedi kat göğü ve yerden bir o kadarını yaratandır.

Talâk 65:12 ile birlikte "yedi gök" ifadesi toplam yedi âyette geçer: Bakara 2:29, İsrâ 17:44, Mü'minûn 23:86, Fussilet 41:12, Mülk 67:3 ve Nûh 71:15. Nebe' 78:12'de "yedi sağlam", Mü'minûn 23:17'de "yedi yol" denir; bu iki âyette "semâvât" kelimesi geçmez.

Yedi, Kur'an'ın gök tasvirinde en sık geçen sayıdır. Talâk 65:12 yerden de "onların bir benzerini" der, ancak "yedi kat yer" ifadesini kullanmaz. Sayım, "sebʿ" ile "semâvât" kelimelerinin aynı âyette bulunduğu yerleri alır; beşinde ifade nekre (sebʿa semâvât), İsrâ 17:44 ile Mü'minûn 23:86'da marifedir (es-semâvâtü's-sebʿ).

Bediüzzaman · Lem'alar, On İkinci Lem'a, Birinci Mesele-i Mühimme

Âyetin sarahatinde "yedi kat arz" dememiş […] Yedi tabaka olarak halk ettim, demiyor. […] Misliyet ise mahlukıyet ve mahlukata meskeniyet cihetiyle bir teşbihtir.

Bediüzzaman âyetin ne dediği ile ne demediğini ayırır: Talâk 65:12 gökler için yediyi söyler, yer için "onların bir benzeri" der ve orada bir sayı vermez. Aynı bahiste küllî bir mananın birden çok mâsadakı olabileceğini de kaydeder.

6

Altı gün

Hadîd 57:4

هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ فِي سِتَّةِ اَيَّامٍ

O, gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra Arş'ın üzerine istiva edendir.

Aynı ifade A'râf 7:54, Yûnus 10:3, Hûd 11:7, Furkân 25:59, Secde 32:4 ve Kâf 50:38'de tekrarlanır.

Kur'an'da "gün" kelimesi her yerde yirmi dört saat anlamında değildir; Hac 22:47 ve Meâric 70:4 aynı kelimeyi çok başka ölçülerle kullanır.

Bediüzzaman · Sözler, On Dördüncü Söz, Birinci Mesele

"Altı günde gökleri ve yerleri yarattık." demek olan hem belki bin ve elli bin sene gibi uzun zamandan ibaret olan eyyam-ı Kur'aniye ile insan dünyası ve hayvan âlemi altı günde yaşayacağına işaret eden hakikat-i ulviye […]

Burada "eyyâm-ı Kur'âniye" tabiri altı günü bin ve elli bin yıllık ölçülerle birlikte anar; yani Kur'an'ın "gün" kelimesini tek bir uzunluğa bağlamaz.

7

Yedi deniz

Lokman 31:27

وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ اَبْحُرٍ مَا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللّٰهِ

Deniz de arkasından yedi deniz katılarak (mürekkep olsa) yine Allah'ın sözleri tükenmez.

Buradaki yedi bir temsilin ölçüsüdür: sayılamayanı anlatmak için sayılabilir bir miktar verilir. Râzî bunu açıkça söyler, aşağıya bakınız.

KLASİK TEFSİR

Râzî bu âyetteki yediyi bir sınır saymaz: "Yedi, onların yedide sınırlı olmasından değildir; işaret edilen, artırma ve çokluktur, bin deniz olsa bile." Yedinin sayılar arasından seçilmesini de gerekçelendirir: yer yedi iklimle, zaman yedi günle sayılır ve gezegenler yedidir, bu yüzden yedi âdeten çokluğu kuşatan sayı hâline gelmiş ve "her çok için kullanılmıştır". Sonunda şunu söyler: "Çokluğu bildirmek istendiğinde yedi zikredilir."

2 · 3 · 4

İkişer, üçer, dörder kanat

Fâtır 35:1

جَاعِلِ الْمَلٰٓئِكَةِ رُسُلاً اُولِٓي اَجْنِحَةٍ مَثْنٰى وَثُلٰثَ وَرُبَاعَ

Melekleri ikişer, üçer, dörder kanatlı elçiler yapan Allah'a hamdolsun.

Âyet sayımı üçte kapatmaz; hemen ardından "yaratmada dilediği arttırmayı yapar" der. Yani liste bir üst sınır değildir.

Büyüklük ekseninde yer almaz: dağıtım kalıbı.

Klasik Kaynaklar
Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
Hâkka 69:17 tefsiri (nşr. et-Türkî, Dâru hecer, 1422/2001, 23/227-228)
Metne git
Fahruddîn er-Râzî
Mefâtîhu'l-gayb
Hâkka 69:17 tefsiri (Dâru ihyâi't-türâsi'l-Arabî, 3. baskı 1420, 30/626)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Hâkka 69:17 tefsiri (nşr. Berdûnî ve Etfîş, Dâru'l-kütübi'l-Mısriyye, 2. baskı 1384/1964, 18/266)
Metne git
İbn Kesîr
Tefsîru'l-Kur'âni'l-azîm
Hâkka 69:17 tefsiri (nşr. es-Selâme, Dâru Tayyibe, 2. baskı 1420/1999, 8/212)
Metne git
Mahmûd el-Âlûsî
Rûhu'l-me'ânî
Hâkka 69:17 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
Hac 22:47 tefsiri (nşr. et-Türkî, Dâru hecer, 1422/2001, 16/596)
Metne git
Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
Secde 32:5 tefsiri (nşr. et-Türkî, Dâru hecer, 1422/2001, 18/592)
Metne git
Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
Meâric 70:4 tefsiri (nşr. et-Türkî, Dâru hecer, 1422/2001, 23/251 ve 23/254)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Meâric 70:4 tefsiri (nşr. Berdûnî ve Etfîş, Dâru'l-kütübi'l-Mısriyye, 2. baskı 1384/1964, 18/282-283)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Secde 32:5 tefsiri (nşr. Berdûnî ve Etfîş, Dâru'l-kütübi'l-Mısriyye, 2. baskı 1384/1964, 14/88)
Metne git
İbn Kesîr
Tefsîru'l-Kur'âni'l-azîm
Ankebût 29:14 tefsiri (nşr. es-Selâme, Dâru Tayyibe, 2. baskı 1420/1999, 6/268)
Metne git
Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
Ankebût 29:14 tefsiri (nşr. et-Türkî, Dâru hecer, 1422/2001, 18/370)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Ankebût 29:14 tefsiri (nşr. Berdûnî ve Etfîş, Dâru'l-kütübi'l-Mısriyye, 2. baskı 1384/1964, 13/332)
Metne git
Fahruddîn er-Râzî
Mefâtîhu'l-gayb
Ankebût 29:14 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebû Muhammed el-Begavî
Meâlimü't-tenzîl
Ankebût 29:14 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Quranic Arabic Corpus
Kelime morfolojisi
Hâkka 69:17, "semâniyetün" sayılan isim almadan geçer
Metne git
Quranic Arabic Corpus
Kelime morfolojisi
Ankebût 29:14, "fe-lebise fîhim" (onların arasında kaldı)
Metne git
Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
İbn Kesîr
Tefsîru'l-Kur'âni'l-azîm
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Fahruddîn er-Râzî
Mefâtîhu'l-gayb
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Mahmûd el-Âlûsî
Rûhu'l-me'ânî
Kehf 18:25-26 tefsiri; Âlûsî'nin 18:25 bahsi altafsir'de 18:26 altında dosyalanmıştır
Metne git
İbn Atiyye el-Endelüsî
el-Muharrerü'l-vecîz
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebü'l-Kâsım ez-Zemahşerî
el-Keşşâf
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Muhammed b. Alî eş-Şevkânî
Fethu'l-kadîr
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Nâsırüddîn el-Beydâvî
Envârü't-tenzîl
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
es-Semîn el-Halebî
ed-Dürrü'l-masûn
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
Müddessir 74:30 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebü'l-Kâsım ez-Zemahşerî
el-Keşşâf
Müddessir 74:30 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Fahruddîn er-Râzî
Mefâtîhu'l-gayb
Müddessir 74:30 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Müddessir 74:30 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
İbn Kesîr
Tefsîru'l-Kur'âni'l-azîm
Müddessir 74:30 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebû Hayyân el-Endelüsî
el-Bahru'l-muhît
Müddessir 74:30 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Nâsırüddîn el-Beydâvî
Envârü't-tenzîl
Müddessir 74:30 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Mahmûd el-Âlûsî
Rûhu'l-me'ânî
Müddessir 74:31 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebû Hayyân el-Endelüsî
el-Bahru'l-muhît
Kehf 18:25 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Quranic Arabic Corpus
Kelime morfolojisi
Kehf 18:25, Hafs kıraatinde "mietin" tenvinli, "sinîn" mansûb
Metne git
Quranic Arabic Corpus
Kelime morfolojisi
Müddessir 74:30, "tis'ate aşer" sayılan isim almadan geçer
Metne git
Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
Hicr 15:44 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Hicr 15:44 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
İbn Kesîr
Tefsîru'l-Kur'âni'l-azîm
Hicr 15:44 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
Sâd 38:23 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Sâd 38:23 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
İbn Kesîr
Tefsîru'l-Kur'âni'l-azîm
Sâd 38:23 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebü'l-Kâsım ez-Zemahşerî
el-Keşşâf
Tevbe 9:80 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Fahruddîn er-Râzî
Mefâtîhu'l-gayb
Lokman 31:27 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Süyûtî ve Mahallî
Tefsîru'l-Celâleyn
Nûr 24:2 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Süyûtî ve Mahallî
Tefsîru'l-Celâleyn
Nûr 24:4 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Nûr 24:4 tefsiri (basılı cilt ve sayfa teyit edilemedi)
Metne git
Buhârî
Sahîh-i Buhârî
Bed'ü'l-halk 9 (no. 3257): "Cennetin sekiz kapısı vardır"
Metne git
Buhârî
Sahîh-i Buhârî
Tevhîd 12 (no. 7392): "Allah'ın doksan dokuz ismi vardır"
Metne git
Müslim
Sahîh-i Müslim
Zikir ve dua (no. 2677): "Allah'ın doksan dokuz ismi vardır"
Metne git
Quranic Arabic Corpus
Kök sözlüğü
b-v-b kökü: Kur'an'da yirmi yedi geçiş, yalnız Hicr 15:44 bir rakam taşır
Metne git
Quranic Arabic Corpus
Kök sözlüğü
t-s-a' kökü: "tis'un ve tis'ûne" yalnız Sâd 38:23'te geçer
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Kehf 18:22 tefsiri (nşr. Berdûnî ve Etfîş, Dâru'l-kütübi'l-Mısriyye, 2. baskı 1384/1964, 10/382-383)
Metne git
Ebû Abdillâh el-Kurtubî
el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân
Bakara 2:233 tefsiri, dördüncü, beşinci ve altıncı meseleler (nşr. Berdûnî ve Etfîş, Dâru'l-kütübi'l-Mısriyye, 2. baskı 1384/1964, 3/162-163)
Metne git